Każdy krok się liczy: buty barefoot mogą docenić także dzieci z autyzmem i ADHD

Niewłaściwe buty mogą wywołać niepokój

Istnieje wiele badań pokazujących, że bardziej wrażliwe dzieci odbierają dotyk, nacisk, powierzchnie, dźwięki, zapachy czy bodźce wzrokowe inaczej niż rówieśnicy. Warto podkreślić, że nie chodzi o żadne „rozpieszczenie”. Reakcja dziecka nie musi być proporcjonalna do tego, co widzi dorosły. To, co dla rodzica jest drobiazgiem, dla dziecka bywa nieustannym sygnałem, którego nie potrafi zignorować.

Niektóre dzieci reagują na bodźce zbyt intensywnie. W terenie problemem bywa dla nich kostka brukowa, kamyki, trawa, piasek, mokra nawierzchnia, twardy chodnik lub nierówności. Mogą ich unikać, zwalniać przy nich, prosić o noszenie na rękach albo chodzić wyłącznie po „bezpiecznych” fragmentach chodnika.

W butach może im przeszkadzać szew na skarpecie, twarda krawędź, metka, wąski przód, dźwięk rzepu, nieoczekiwany kontakt z materiałem albo jego zapach.

Czym jest wrażliwość sensoryczna

Opisane reakcje mają swoją nazwę. Specjaliści mówią o wrażliwości sensorycznej, czyli o odmiennym przetwarzaniu bodźców zmysłowych. Dziecko odbiera dotyk, nacisk, dźwięki albo zapachy inaczej niż rówieśnicy. Nie lepiej ani gorzej, po prostu inaczej. W praktyce wyróżnia się trzy wzorce.

Nadwrażliwość

Dziecko reaguje na bodziec silniej, niż można by oczekiwać. Szew na skarpecie nie jest drobiazgiem, tylko sygnałem, który nie znika przez cały dzień. To właśnie ten wzorzec stoi za unikaniem określonych powierzchni i za odrzucaniem konkretnych butów.

Podwrażliwość

Inne dzieci odbierają bodźce słabiej. Mogą nie zauważyć, że but uciska, że skarpeta się zwinęła albo że stopa jest w niewygodnej pozycji.

Poszukiwanie sensoryczne

Kolejne dzieci wręcz poszukują bodźców i aktywnie je uzupełniają. Często potrzebują więcej informacji zwrotnej z podłoża, próbują skakania, tupania, chodzenia po nierównym terenie albo boso. W takim przypadku niektórym dzieciom subiektywnie odpowiada obuwie, które daje lepszy kontakt z podłożem.

Te wzorce mogą się nawet łączyć. Potrzeby są więc ostatecznie bardzo indywidualne.

Problematyczne elementy buta

Stopa jest pod tym względem szczególnym przypadkiem. Ma dużą koncentrację receptorów, przez cały dzień jest zamknięta w bucie, a dziecko nie ma możliwości przerwać tego bodźca. Sweter zdejmie, buty w przedszkolu zostają na nogach przez całe przedpołudnie. Dlatego obuwie przy wrażliwości sensorycznej bywa tematem częściej, niż rodzic się spodziewa.

W butach bardziej wrażliwe dzieci mogą odbierać jako problem na przykład:

• wyraźniejszy szew wewnętrzny,
• przejście między językiem a cholewką,
• ucisk sznurowadeł lub rzepu,
• wąską przestrzeń w przodzie buta,
• twardą piętę,
• lamówkę przy kostce,
• różnicę między lewym a prawym butem,
• zwiniętą lub grubą skarpetę,
• pocenie się, wilgoć lub ciepło w bucie,
• dźwięk podeszwy albo zapięcia,
• zapach chemiczny nowego materiału.

Wiele z tych punktów dotyczy również dzieci bez szczególnej wrażliwości. Jeśli but nie pasuje albo uciska, maluch będzie bronił się przed porannym ubieraniem do przedszkola i wymyśli wszystko, byle go nie zakładać. Właśnie dlatego przy wyborze butów barefoot dla dzieci warto oglądać wnętrze buta równie uważnie jak jego wygląd.

Kiedy mogą pomóc buty barefoot?

Buty barefoot dla dzieci mogą w określonych sytuacjach być dobrym wyborem dla części dzieci ze specjalnymi potrzebami. Dzięki szerokiemu przodowi, niskiej wadze i elastycznej podeszwie pozwalają stopie na bardziej naturalny ruch i lepszy kontakt z podłożem.

„Te buty są idealne dla dzieci z płaskostopiem czy koślawymi kostkami, ponieważ aktywnie angażują mięśnie stopy i naturalnie wzmacniają łuk. Bardzo pomagają też dzieciom z autyzmem, ADHD czy zaburzeniami koordynacji, którym dzięki cienkiej podeszwie i lepszemu kontaktowi z podłożem dają poczucie bezpieczeństwa, równowagi i stabilności przy każdym kroku” mówi Michaela Dostálová z Zespołu Szkół im. Jána Vojtaššáka w Żylinie.

Tematowi łuku stopy i jego wzmacniania poświęcamy osobny artykuł o bólu łuku stopy.

Każdy krok się liczy

Jak dodaje, rodzice i dzieci najbardziej cenią w tych butach ich niezwykłą lekkość, elastyczność i szeroki przód, który nie uciska palców i pozwala stopie naturalnie rosnąć.

„Dzieci uwielbiają poczucie swobody, jakby biegały zupełnie boso, a dzięki prostemu zapięciu potrafią założyć buty całkiem same. Marka Be Lenka nie przyniosła do naszej szkoły tylko paczek pełnych butów. Przyniosła zainteresowanie zdrowiem naszych dzieci, poczucie wsparcia i ogromną dawkę radości. Pokazali naszym uczniom, że każdy ich krok się liczy” dodaje Michaela Dostálová.

Co pomaga przy wyborze butów dla dziecka?

Dzieci ze szczególnym odbiorem bodźców lub ograniczeniami ruchowymi wymagają osobnego podejścia przy wyborze obuwia. Dużą rolę potrafi odegrać wygoda i przewidywalność. Ten sam rodzaj skarpet, ten sam sposób zaciągnięcia, to samo zapięcie i stopniowe przymierzanie nowego buta mogą obniżyć stres.

Plusem jest też to, gdy dziecko wie, co się wydarzy: „Najpierw założymy but na dwie minuty w domu, potem go zdejmiemy”.

Kolejne wskazówki przy wyborze butów:

• Miękkie wnętrze buta mniej drażni skórę.
• Szeroki przód dla palców, dzięki któremu dziecko nie czuje się ściśnięte.
• Niska waga buta daje wrażenie lekkości i swobody.
• Elastyczna podeszwa pozwala na bardziej naturalny ruch stopy.
• Regulacja buta, dzięki której rodzic dopasuje obuwie do stopy dziecka.
• Możliwość wyboru, bo poczucie kontroli może zmniejszyć opór przed zakładaniem.

Szczegółową instrukcję, jak wybrać buty barefoot dla dziecka, znajdziesz w osobnym artykule.

Gdy zmienia się rozmiar, a rytuał zostaje

Zmiana bywa dla wrażliwszych dzieci trudniejsza niż sam but. Nowa para oznacza nowy kształt, nowy materiał, a często również nowy sposób zakładania. Dziecko, które cały rok uczyło się samodzielnie zapinać but, nagle zaczyna od nowa. Rodzice to znają: poprzedniego modelu nie ma już w większym rozmiarze, a z kolejnym przychodzi następna runda protestów.

Właśnie dlatego warto wybierać modele, które rosną razem z dzieckiem, nie zmieniając sposobu zakładania. W ofercie butów barefoot dla dzieci znajdziesz kilka takich.

Zippu przeprowadzi dziecko przez jesień i zimę w rozmiarach 20 do 34, czyli w seriach Preschool, Kids i Junior. Zapięcie pozostaje takie samo od przedszkola po pierwsze lata szkoły podstawowej. Kiedy dziecko wyrośnie z jednego rozmiaru, kolejny zakłada się dokładnie tak samo.

Na cieplejsze miesiące nawiązuje Bounty w rozmiarach 26 do 40, w seriach Kids i Junior. Razem pokryjecie cały rok bez konieczności uczenia się porannego zakładania od nowa.

Jeśli dziecko nie lubi sznurowadeł ani rzepów, sięgnijcie po dziecięce sportowe buty barefoot. Model Luppo to slip-on, czyli po prostu się wsuwa i nic nie trzeba zaciągać ani zapinać. Mniej kroków oznacza mniej okazji, żeby coś poszło nie tak. Dostępny jest od rozmiaru 20 do 38, a w kolekcji dla dorosłych kontynuuje go model Velore na fitness i lekki sport. Ten sam sposób zakładania może więc towarzyszyć dziecku także po wyrośnięciu z rozmiarów dziecięcych.

To nie jest drobiazg. Kiedy dziecko nie musi za każdym razem uczyć się nowego sposobu zakładania, zostaje mu pewność, którą już raz zbudowało. A rodzinie ubywa jedna rzecz, która opóźnia poranek.

Zawsze jednak obowiązuje zasada, że każde dziecko ma indywidualne potrzeby, dlatego przy konkretnych diagnozach warto skonsultować wybór obuwia ze specjalistami. Jeśli szukacie jednej pary na większość roku, zobaczcie całoroczne buty barefoot dla dzieci.

Źródła

• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4736331/
• https://www.cdc.gov/autism/hcp/diagnosis/index.html
• https://www.england.nhs.uk/long-read/sensory-friendly-resource-pack/
• https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0890856725002096
• https://link.springer.com/article/10.1007/s10826-021-01900-y